Follow by Email
Facebook
Facebook
Twitter
Instagram

Μα από που θα μπορούσαμε να ξεκινήσουμε να μιλάμε γι’ αυτόν τον άνθρωπο, για το έργο του -και πιο συγκεκριμένα το βιβλίο του “Το δικαίωμα του παιδιού στον σεβασμό” – αν όχι από την πιο εμβληματική του φράση. Αυτή η φράση συμπυκνώνει ίσως ιδανικά όλη τη ζωή και το έργο του διάσημου Πολωνοεβραίου γιατρού, Janus Korczak.

Το βιβλίο λοιπόν αυτό, που εκδόθηκε στην Ελλάδα το 2017 από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, αποτελείται από 3 μέρη – τον πρόλογο, το ομώνυμο δοκίμιο του Korczak και ένα επίμετρο για τη ζωή και το έργο του.

Τι ήταν αυτό όμως που μας κίνησε το ενδιαφέρον και επιλέξαμε να προτείνουμε το συγκεκριμένο βιβλίο. Ας δούμε ένα διαφωτιστικό απόσπασμα:

Δεν καταλαβαίνουμε λοιπόν ότι, αγκαλιάζοντας το παιδί, είμαστε ακριβώς εμείς αυτοί που χρειαζόμαστε την αγκαλιά του;

Ο Janus Korczak, ή γερο-δόκτορ όπως ήταν αλλιώς γνωστός, μας χαρίζει ένα δοκίμιο-κατηγορώ για τη στάση μας απέναντι στα παιδιά. Ένα ευανάγνωστο, αλλά δύσπεπτο έργο. Ένα έργο με ταυτόχρονα μεγάλο λογοτεχνικό ενδιαφέρον, με έντονη ειρωνική και δεικτική διάθεση απέναντι στους ενηλίκους, τους παιδαγωγούς και ιδιαίτερα τους γονείς. Ένα μανιφέστο, θα μπορούσαμε να πούμε, καθώς είναι τόσο πυκνογραμμένο που κάθε του φράση θα έχριζε ιδιαίτερης και λεπτομερειακής εξέτασης.

Σεβασμός στις αποτυχίες και στα δάκρυα! Όχι μόνο σκισμένη η κάλτσα, αλλά γδαρμένο και το γόνατο, όχι μόνο σπασμένο το ποτήρι, αλλά γρατζουνισμένο και το δάχτυλο…

Κάθε ζημιά του παιδιού, επιφέρει πόνο (είτε φυσικό είτε ψυχικό) και στεναχώρια και στο ίδιο. Ο Korczak, λοιπόν, μας καλεί να τους δώσουμε την ευκαιρία να μάθουν μέσα από αυτές.

Το παιδί δεν είναι ανόητο. Δεν υπάρχουν περισσότεροι ανόητοι μεταξύ των παιδιών απ’ότι μεταξύ των ενηλίκων.

Ο Korczak καταφέρνει να μας φέρει προ των ευθυνών μας και απέναντι στον εαυτό μας.

Στο βιβλίο του “Πώς να αγαπάς το παδί. Το παιδί στην οικογένεια” -που δεν έχει μεταφραστεί ακόμα δυστυχώς στα ελληνικά – δεν διστάζει να μιλήσει ακόμα και για το “δικαίωμα του παιδιού στον θάνατο”, κριτικάροντας την υπερπροστατευτικότητά μας.

Με τον φόβο ο θάνατος να μη μας αρπάξει το παιδί, το αρπάζουμε εμείς από τη ζωή. Μη θέλοντας να πεθάνει, δεν το αφήνουμε να ζήσει

Υπέρμαχος μιας μορφής κριτικής παιδαγωγικής – αρκετοί άλλωστε εντοπίζουν κοινά σημεία με τις αντιλήψεις του Πάουλο Φρέιρε – παροτρύνει τους παιδαγωγούς να ψάχνουν λύσεις και σε άλλα πεδία, όχι μόνο στην ψυχολογία, αλλά και να ανοίγουν ένα διάλογο με το παιδί, να ακούν τι πραγματικά έχει να πει. Υποστήριξε την χειραφέτηση του παιδιού, το δικαίωμα στον αυτοπροσδιορισμό του. Πίστευε πως ένα παιδί κατανοεί όπως ένας ενήλικας, απλά του λείπουν οι εμπειρίες.

Τις αρχές του αυτές δεν δίστασε να τις κάνει πράξη, πράξη που αλληλοτροφοδότησε φυσικά και το θεωρητικό του έργο.

Στο ορφανοτροφείο του είχαν συντάξει μαζί με τα παιδιά δικό τους Σύνταγμα και δικό τους δικαστήριο, σύστημα που ίσχυε για όλους, ακόμα και για τον ίδιο τον Korczak, τον οποίο δεν δίσταζαν να καλέσουν να λογοδοτήσει όποτε έκανε κάποιο λάθος. Βέβαια, έχει σημασία να σημειώσουμε πως το δικαστήριο αυτό βασιζόταν στην έκκληση για συγχώρεση και στην αποδοχή των αιτιολογημένων απολογιών. Άλλωστε από τις παραγράφους του Κώδικα, 99 προέκριναν την αθώωση και μόλις 10 παράγραφοι οδηγούσαν σε κυρώσεις.

Πρωτοστάτησε επίσης στην έκδοση του πρώτου παιδικού περιοδικού, γραμμένο από τα ίδια τα παιδιά, με τίτλο “Η μικρή επιθεώρηση”.

Πολλά ακόμη θα μπορούσαμε να πούμε για τη ζωή και το έργο του, αλλά θα αφήσουμε την Μπεάτα Ζουλκιέβιτς, μεταφράστρια και επιμελήτρια του έργου αυτού, να σας τα πει καλύτερα στον πρόλογο του βιβλίου.

Θα προσθέσουμε μόνο πως ο Korczak έμεινε πιστός στις αξίες και τα ιδανικά που πρέσβευε. Έμεινε πλάι στα παιδιά μέχρι το τραγικό του τέλος σε ναζιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης.

Το βιβλίο αυτό είναι μία πολύ σημαντική δουλειά και ελπίζουμε να δούμε να μεταφράζεται στα Ελληνικά και το υπόλοιπο έργο του. Μέχρι στιγμής το μόνο άλλο μεταφρασμένο βιβλίο του Korczak που κυκλοφορεί είναι το παιδικό βιβλίο “Ο Βασιλιάς Ματίας”.

Πολύ καλό βιβλίο για νέους γονείς, ακόμη καλύτερο όμως για γονείς που έχουν τη διάθεση και το κουράγιο να αναμετρηθούν με τα λάθη και τις ανεπάρκειές τους και να ξεκινήσουν ένα ταξίδι ενδοσκόπησης.

//Φυσικά, σας παροτρύνουμε να διαβάσετε και αυτό το βιβλίο – όπως και κάθε τι άλλο που πέφτει στα χέρια σας – κριτικά. Να λάβετε υπόψιν σε ποιά συγκυρία έχει γραφτεί και από τι θέση γράφει ο συγγραφέας.